Klasyfikacje oleju silnikowego

Czym różnią się oleje silnikowe?
Ikona zegarka 5 min czytania
Olej olejowi nierówny – na półkach sklepowych można znaleźć po kilkanaście rodzajów oleju tylko jednego producenta. Skąd taka różnorodność? Co różni te produkty i w jaki sposób dobrać właściwy olej dla klienta?

Podstawowym kryterium podziału olejów jest ich skład, a dokładnie tzw. baza olejowa. Oleje mineralne oparte są na uszlachetnionych destylatach ropy naftowej. Wytwory syntezy chemicznej stanowią podstawę dla olejów syntetycznych. Mieszanka tych baz daje olej półsyntetyczny. Dziś większość produktów na półkach sklepowych stanowią oleje syntetyczne, choć nawet w nich można znaleźć odrobinę bazy mineralnej – która pomaga rozpuszczać pozostałe dodatki zawarte w oleju. Oleje mineralne stosowane są obecnie tylko w samochodach wyposażonych w silniki starszego typu. Baza olejowa jest oznaczona słownie na etykiecie – choć większość producentów dla olejów mineralnych tworzy osobną gamę produktów.

Podstawowy parametr

Jednym z najważniejszych kryteriów podziału olejów jest ich lepkość. Parametr ten jest wyraźnie opisany na etykiecie oleju według klasyfikacji lepkościowej SAE (Society of Automotive Engineers – Stowarzyszenie Inżynierów Motoryzacji). W przypadku powszechnych obecnie olejów całorocznych składa się ono z dwóch części – klasy lepkości zimowej i letniej. Pierwsza z nich określa maksymalną lepkość, jaką olej może osiągnąć w ujemnej temperaturze. Tu wyznaczono sześć klas oznaczonych liczbą i literą W: 0W, 5W, 10W, 15W, 20W, 25W. Im niższa cyfra przed literą, w tym niższej temperaturze olej może pracować. Klasa letnia to lepkość oleju w temperaturze 100°C i 150°C. Tu można spotkać aż osiem rodzajów: 8, 12, 16, 20, 30, 40, 50, 60. W praktyce najczęściej występuje pięć ostatnich klas, choć trendy w motoryzacji jednoznacznie wskazują na stosowanie olejów coraz niższej lepkości. Oznaczenie 0W-40 oznacza więc olej, który zachowa płynność nawet znacznie poniżej -40 st. C i wystarczającą wysoką lepkość w temperaturze roboczej silnika po rozgrzaniu która ma wpływ na grubość filmu olejowego.

Jeden producent, kilka rodzajów oleju… Czym się różnią?

Dodatkowa klasyfikacja

Oleje opisują także klasyfikacje jakościowe. Do najważniejszych należą klasy Amerykańskiego Instytutu Nafty (API) i Międzynarodowego Komitetu Standardów i Aprobat Środków Smarnych (International Lubricant Standardization and Approval Committee – ILSAC) oraz najbardziej popularna w Europie klasyfikacja Stowarzyszenia Europejskich Producentów Samochodów (Association des Constructeurs Européens d’Automobiles – ACEA). Wyróżnia ona normy olejów dla silników benzynowych oznaczane literą A, silników diesla w samochodach osobowych oznaczane literą B, silników wyposażonych w DPF (benzynowych i diesla) oznaczane literą C i silników Diesla w samochodach ciężarowych oznaczane literą E. Po literze oznaczającej rodzaj silnika umieszczana jest cyfra oznaczająca określoną grupę silników, w jakich dany olej może być stosowany. Kryterium przynależności do danej grupy jest pasowanie części silnika, okres eksploatacji oleju, wymagana czystość silnika i kompatybilność z filtrami cząstek stałych. Wybierając olej do naszego pojazdu powinniśmy sugerować się klasyfikacją rekomendowaną przez producenta pojazdu gdyż wymagane normy zawsze mówią o kilku funkcjach oleju które muszą być spełnione jednocześnie.

Rekomendacja producenta

Oprócz lepkości i klasyfikacji jakościowej bardzo ważnym kryterium wyboru oleju są rekomendacje producentów. Większość firm wytwarzających samochody określa własne wymagania wobec środków smarnych i swój zestaw testów do ich weryfikacji. Producenci olejów formułują swoje produkty tak, by spełniały one te normy – informacje na ten temat można znaleźć na tylnej etykiecie oleju. Informacje o normie wymaganej w danym modelu samochodu są zwykle zawarte w instrukcji obsługi.

Każdy olej to dziesiątki różnych dodatków, które kształtują jego właściwości (fot. pexels)

Dodatki

Niemal wszyscy producenci olejów silnikowych dzielą swoje produkty na różne gamy. W zależności od tego, do jakiej grupy odbiorców skierowany jest dany produkt, jest on wzbogacany odpowiednimi dodatkami. Np. oleje Castrol EDGE przeznaczone są dla kierowców ceniących sobie osiągi i wysoką wydajność silnika. W olejach tych zastosowano technologię Fluid Titanium, która pozwala zmieniać właściwości oleju pod obciążeniem. Z kolei gama Castrol Magnatec, wzbogacona o inteligentne molekuły, jest skierowana dla kierowców, którzy poruszają się głównie na krótkich trasach, jeżdżą w mieście i korzystających z funkcji Stop-Start. Gama GTX to oleje w ponadprzeciętny sposób dbające o czystość silników. Technologia dodatków czyszczących zabezpiecza przed odkładaniem się osadów w silniku co poprawia jego ochronę i żywotność.

Wybierając olej na dolewkę, należy wybrać taki sam olej, jaki już pracuje w naszym silniku. Taką informację mechanik wymieniający olej powinien umieścić na zawieszce w komorze silnika i wpisać do książki serwisowej. Jeśli jednak nie mamy takiej informacji, należy kierować się rekomendacjami producenta samochodu. Jeśli i tego nie jesteśmy w stanie sprawdzić, można kierować się normą ACEA i normą lepkościową lub skorzystać z narzędzia doboru oleju na stronie www.castrol.pl  Pamiętajmy – stosowanie poprawnego oleju oraz odpowiedniego czasu eksploatacji da nam gwarancję poprawnej ochrony silnika.

Paweł Mastalerek
Dział Techniczny Castrol