Wymiana rozrządu

Rozrząd w silniku stanowi łącznik między dołem a górą silnika. Przenosi ruch obrotowy wału korbowego na ruch obrotowy wałka rozrządu. W efekcie pozwala na napędzanie za pomocą krzywek wałka zaworów odpowiadających za dostarczanie do komory spalania powietrza i paliwa oraz usuwanie z niej spalin. Dwa obroty wału korbowego są przenoszone na jeden obrót wałka rozrządu. Bardzo często jest też tak, że to właśnie z rozrządu napędzana jest pompa cieczy chłodzącej.

Inżynierowie korzystają przede wszystkim z trzech konstrukcji w zakresie napędu rozrządu. Obecnie praktycznie już nie stosuje się napędów opartych na kołach zębatych. Ich miejsce zajęły przede wszystkim łańcuchy napędowe i paski. Koła zębate i łańcuchy to konstrukcje dodające silnikowi masy i pracujące topornie. Z drugiej strony charakteryzują się wysoką trwałością. Lekki pasek jest tani w wymianie, ale ma z góry założony interwał wymiany, do którego kierowca powinien się stosować. Mówimy oczywiście o tzw. pasku zębatym, który jest wykonany z gumy wzmocnionej konstrukcją drucianą. To nie to samo, co pasek wielorowkowy.

Podstawową wskazówkę w tym przypadku warto znaleźć w książce obsługi pojazdu. Czasami bowiem producent założy interwał wymiany na poziomie 60, a czasami nawet 210 tys. km ograniczony maksymalnym wiekiem wynoszącym 5 lub 6 lat. Dużo zależy od konstrukcji silnika, rodzaju paliwa, ale także mechanizmu rozrządu. W dieslach stosuje się krótsze interwały, bo generują one dużo większe obciążenia. Przeszło 200 tys. km trwałości paska oznacza z kolei zawsze jego pracę w kąpieli olejowej. To ona wydłuża jego trwałość.

Producenci informują o tym, że łańcuch rozrządu jest przewidziany na całe życie silnika. I jeszcze w latach 80. czy 90. XX wieku być może tak właśnie było. Aktualnie stosowane łańcuchy nie zawsze charakteryzują się tak wysoką trwałością. Zdarza się zatem, że zaczynają hałasować podczas rozruchu silnika już po pokonaniu 80 czy 100 tys. km. Problemy z niską żywotnością łańcucha rozrządu to często nie kwestia oszczędności materiałowych. Dużo groźniejsze są usterki napinaczy, ewentualnie problemy ze smarowaniem.

Problem polega na tym, że głównym symptomem mówiącym o zużyciu paska rozrządu, jest skala pokonanego interwału kilometrów od ostatniej wymiany. Pasek przed zerwaniem raczej nie zapowiada swojej usterki. Tym bardziej że najczęściej do zerwania napędu nie dochodzi w czasie jazdy samochodem, a podczas rozruchu. Rozruch jest bowiem tym momentem, w którym na pasek działają szczególnie duże i szczególnie niekorzystne siły.

Podczas wymiany rozrządu należy wymienić nie tylko pasek czy łańcuch. Konieczne jest także zamontowanie nowych rolek prowadzących i napinaczy. Poza tym kierowca może zastanowić się nad zainwestowaniem w pompę wody. Mechanik powinien dokładnie sprawdzić mechanizm. Dostrzeżenie jakichkolwiek uszkodzeń, powinno kwalifikować go do demontażu. Problem z pompą wody jest o tyle duży, że gdy jej usterka pojawi się po wymianie rozrządu, napęd i tak trzeba będzie rozebrać oraz wymienić.

Na czas wymiany rozrządu wpływ mają przede wszystkim dwie rzeczy. Po pierwsze stopień skomplikowania układu. Po drugie dostęp do niego w komorze silnika. Czasami, aby uzyskać dostęp np. do paska, mechanik musi rozebrać połowę osprzętu umieszczonego na jednym z boków silnika, ewentualnie uchylić pas przedni. Dokładne zdemontowanie elementów i sumienne ich zamontowanie wymaga czasu. W małym samochodzie miejskim na wymianę rozrządu mogą być zatem potrzebne dwie godziny, a w aucie klasy średniej 6 godzin.

Wymiana rozrządu nie jest tania. Sam komplet części w przypadku paska kosztuje od 250 do ponad 1000 zł. Od tysiąca złotych zacznie się natomiast rachunek w sklepie motoryzacyjnym w przypadku konieczności wymiany łańcucha rozrządu. Do kwoty kierowca musi jeszcze doliczyć cenę pompy wody. Ta kosztuje przeciętnie od 100 do 200 zł. Fakturę uzupełni koszt robocizny. Mechanicy zazwyczaj liczą za swoją pracę kwotę wynoszącą od 250 do 600 zł. Dużo zależy od stopnia skomplikowania rozrządu i łatwości dostania się do niego. Czasami napędy są skutecznie ukryte w komorze silnika.

Zerwany pasek rozrządu to czarny scenariusz dla kierowcy. Oznacza bowiem kolizję tłoków z zaworami. Skutkiem takiej sytuacji jest konieczność przeprowadzenia generalnego remontu silnika. Uszkodzenia mogą być na tyle duże, że czasami najlepszym rozwiązaniem jest wymiana motoru, zamiast jego naprawy. Po zerwaniu paska jazda po ponownym montażu napędu jest możliwa tylko w jednostkach posiadających tzw. rozrząd bezkolizyjny. Mówimy jednak głównie o silnikach 8-zaworowych i wolnossących, których dziś praktycznie już nie ma na rynku.